ชาวสวนกาแฟจังหวัดลัมปุง ประเทศอินโดนีเซีย โชว์เมล็ดกาแฟที่เพิ่งเก็บเกี่ยวเสร็จ เมื่อวันที่ 7 สิงหาคม 2563 (AFP / Perdiansyah)

คำกล่าวอ้างที่ทำให้เข้าใจผิดถูกแชร์ออนไลน์ว่าการดื่มกาแฟดำผสมน้ำมะนาวช่วยบรรเทาไมเกรน

ลิขสิทธิ์ AFP 2017-2020 ขอสงวนลิขสิทธิ์

คำกล่าวอ้างที่ระบุว่าการดื่มกาแฟดำผสมน้ำมะนาวจะสามารถ “บรรเทาอาการไมเกรน” ได้ถูกโพสต์ลงเฟซบุ๊กและถูกแชร์ออกไปอีกหลายร้อยครั้ง คำกล่าวอ้างนี้ทำให้เข้าใจผิด ผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพอธิบายกับสำนักข่าว AFP ว่าแม้กาแฟจะสามารถบรรเทาอาการปวดหัวได้ แต่การดื่มกาแฟผสมกับน้ำมะนาวสามารถทำให้อาการปวดหัวแย่ลงได้ ขณะที่กระทรวงสาธารณสุขแนะนำให้พบแพทย์ในกรณีที่มีอาการปวดหัวแทนการลองรักษาเองที่บ้าน

คำกล่าวอ้างนี้ถูกโพสต์ลงเฟซบุ๊กเมื่อวันที่ 30 สิงหาคม 2563 และได้ถูกแชร์ต่ออีกกว่า 500 ครั้ง

ข้อความในโพสต์ดังกล่าวเขียนว่า “ปวดหัวบ่อยๆ ไม่หาย ลองดื่ม กาแฟดำผสมน้ำมะนาว ผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นกับร่างกาย”

โพสต์ดังกล่าวได้ใส่ลิงค์รายงานฉบับนี้ของ Herbtrick เว็บไซต์สุขภาพและไลฟ์ไสตล์

รายงานดังกล่าวระบุว่าการผสมกาแฟกับน้ำมะนาวจะช่วย “ขยายหลอดเลือด” และ “ช่วยบรรเทาพลังงานในตับ” ซึ่งจะช่วยรักษาอาการไมเกรนได้

ข้อความบางส่วนเขียนว่า “ประโยชน์กาแฟ ผสมน้ำมะนาว
-ในกาแฟมีสารชนิดหนึ่งที่เป็นประโยชน์ ที่ชื่อว่า vasoconstrictive และมีคาเฟอีน ที่มีส่วนช่วยในการต้านไมเกรน

-ช่วยขยายหลอดโลหิต คุณสามารถลดการปวดไมเกรน ได้โดยการผสมน้ำมะนาวลงไป

-ทางต่างประเทศได้แบ่งอาหารเป็นหมวดๆ ได้แก่ ร้อน เย็น อุ่น และเย็นตามธssมชาติ แล้วแบ่งออกเป็น 5 รสชาติคือ เปรี้ยว หวาน เผ็ด เค็ม และขม และกาแฟมีคุณสมบัติเป็นเย็นขม เมื่อนำไปคั่วจะเพิ่มความอุ่น

-ส่วนของมะนาวนั้นเป็นความเย็น และเปรี้ยวตามธรรมชาติ เมื่อนำส่วนผสมของทั้ง 2 อย่างมารวมกัน จะช่วยบรรเทาพลังงานในตับ ซึ่งเป็นต้นเหตุหนึ่งของการเป็นไมเกรน”

ไมเกรนคืออาการปวดหัวที่รุนแรง ซึ่งอาจจะมีอาการคลื่นไส้ อาเจียน และตาพร่ามัวหรือเห็นแสงระยิบระยับรวมอยู่ด้วย

คำกล่าวอ้างคล้ายๆ กัน ได้ถูกแชร์ทางเฟซบุ๊กที่นี่ นี่และนี่

คำกล่าวอ้างนี้ทำให้เข้าใจผิด

ทิพรดี คงสุวรรณ นักโภชนาการปฏิบัติการ สำนักโภชนาการ กระทรวงสาธารณสุข ให้สัมภาษณ์ทางโทรศัพท์กับสำนักข่าว AFP เมื่อวันที่ 18 สิงหาคม 2563 โดยระบุว่า “การดื่มกาแฟดำผสมน้ำมะนาวไม่สามารถรักษาอาการปวดหัวได้ แต่คาเฟอีนในกาแฟดำสามารถบรรเทาอาการปวดหัวได้แต่ไม่ควรดื่มเกินวันละ 2 ถึง 3 แก้ว เนื่องจากจะทำให้มีผลต่อความดันโลหิต”

“ความจริงแล้ว มะนาวอาจจะทำให้อาหารปวดหัวรุนแรงขึ้น ผู้ที่มีอาการปวดหัวบ่อยควรเข้าพบแพทย์ ไม่ควรดื่มกาแฟผสมน้ำมะนาวหรือลองวิธีการรักษาด้วยตนเอง”

นพ. อดิชาญ เชื้อจินดา อายุรแพทย์ สาขาอายุรศาสตร์ โรงพยาบาลพระนั่งเกล้า ให้สัมภาษณ์ทางโทรศัพท์กับสำนักข่าว AFP เมื่อวันที่ 19 สิงหาคม 2563 โดยกล่าวว่า “ผมไม่เคยได้ยินว่าวิธีการดังกล่าว [ดื่มกาแฟดำผสมมะนาว] สามารถรักษาไมเกรน กาแฟดำมีคาเฟอีนที่สามารถบรรเทาอาการปวดหัวได้แต่ไม่สามารถรักษาอาการปวดหัวหนักๆ อย่างไมเกรน”

“แพทย์ไม่ได้แนะนำหรือห้ามให้คนไข้กินมะนาวเมื่อมีอาการปวดหัว แต่ผมคิดว่าวิธีที่ดีที่สุดคือให้ไปหาหมอเพื่อที่จะวินิจฉัยและรักษาได้อย่างถูกวิธี”

ศูนย์ต่อต้านข่าวปลอม ซึ่งเป็นหน่วยงานของกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมผลิตรายงานฉบับนี้เมื่อวันที่ 17 สิงหาคม 2563 โดยระบุว่าคำกล่าวอ้างในโพสต์ที่ทำให้เข้าใจผิดเป็น “ข้อมูลเท็จ”
 

ภาพถ่ายหน้าจอรายงานของศูนย์ต่อต้านข่าวปลอม

รายงานดังกล่าวเขียนพาดหัวว่า “ข่าวปลอม อย่าแชร์! ดื่มกาแฟดำผสมมะนาว แก้ปวดไมเกรน”

เนื้อหาบางส่วนเขียนว่า “ทางสำนักโภชนาการ กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข ได้ชี้แจงว่าการกินกาแฟดำผสมมะนาวเพื่อบรรเทาอาการปวดศีรษะไมเกรนนั้นไม่เป็นความจริง แม้การดื่มกาแฟ 1 แก้วอาจช่วยบรรเทาอาการปวดไมเกรนได้ แต่การผสมมะนาวในปริมาณมากอาจจะทำให้กระตุ้นอาการปวดไมเกรนเพิ่มขึ้นได้ในบางคน”