ภาพถ่ายนี้ไม่ได้แสดงนายทหารระดับสูงท่ามกลางกลุ่มเชลยศึกของรัสเซีย

ลิขสิทธิ์ AFP 2560-2565 ขอสงวนลิขสิทธิ์

ผู้ใช้สื่อสังคมออนไลน์ได้แชร์ภาพถ่ายรูปหนึ่งพร้อมคำกล่าวอ้างว่าชายในภาพคือผู้บัญชาการทหารอาวุโสของสหรัฐฯ ที่แฝงตัวอยู่ในกลุ่มเชลยศึกของยูเครนภายในโรงงานเหล็ก Azovstal ในเมืองมาริอูพอลที่ประกาศยอมแพ้ต่อกองกำลังรัสเซียในเดือนพฤษภาคม อย่างไรก็ตาม คำกล่าวอ้างนี้เป็นเท็จ พลเรือเอก Eric Olson ซึ่งเกษียณราชการแล้ว ยืนยันกับ AFP ว่าเขาไม่ได้อยู่ในประเทศยูเครน ขณะที่รูปภาพดังกล่าวถูกเผยแพร่โดยสื่อของประเทศรัสเซียหนึ่งเดือนก่อนทหารยูเครนในมาริอูพอลประกาศยอมแพ้

คำกล่าวอ้างนี้ถูกโพสต์ลงเฟซบุ๊ก เมื่อวันที่ 16 พฤษภาคม 2565 และได้ถูกแชร์ต่ออีกเกือบ 500 ครั้ง

คำบรรยายโพสต์เขียนว่า: “เฉลยแล้ว หนูตัวใหญ่ที่อยู่ในโรงงานเหล็กAzovstal พลเอกอีริก ที ออลสันผู้บัญชาการของกองทัพสหรัฐ พร้อมด้วยนายทหารระดับเสนาธิการของนาโต้อื่นๆอีก 5 นาย ถูกทหารจากกองกำลังไครเมีย (สัญลักษณ์Z) ควบคุมตัว ทั้งหมดเป็นคนวางแผนรบให้กับกองทัพนีโอนาซีของยูเครนซึ่งกำลังพ่ายแพ้ยับเยิน”

ข้อความในภาพเขียนว่า: “เรียบร้อยโรงเรียนรัสเซีย ผู้บัญชาการทหารระดับสูงของสหรัฐฯ ถูกจับใน Azovstal”

รูปภาพที่ทำให้เข้าใจผิด ถูกแชร์พร้อมภาพถ่ายของ Eric Olson อีกสองภาพ

ภาพถ่ายหน้าจอของโพสต์เฟซบุ๊กที่ทำให้เข้าใจผิด

คำกล่าวอ้างคล้ายๆ กันถูกแชร์ทางเฟซบุ๊ก อินสตาแกรม และในบทความออนไลน์ในหลายภาษา เช่นภาษาเยอรมัน เช็ก และสโลวาเกีย

ในหลายโพสต์ ภาพถ่ายที่แสดงการจับกุมได้วาดรูปวงกลมสีแดงอยู่บนผู้ชายคนหนึ่งที่ใส่ชุดทหารที่รวมอยู่กับนักโทษคนอื่นๆ ที่ถูกควบคุมตัวโดยทหารรัสเซีย ที่ถือปืนยาวที่มีตัวอักษร “Z” ปรากฏอยู่บนเสื้อ ซึ่งเป็นสัญลักษณ์ที่เป็นเอกลักษณ์ของทหารรัสเซีย โดยไม่เห็นหน้าเต็มของชายที่ถูกจับเนื่องจากเขาใส่หมวกทหาร

ภาพถ่ายหน้าจอของภาพในโพสต์เฟซบุ๊กที่ทำให้เข้าใจผิด

โพสต์ทางสื่อสังคมออนไลน์อ้างว่าภาพถ่ายนี้แสดงให้เห็นว่าสหรัฐฯ มีความเกี่ยวข้องกับสงครามยูเครนมากกว่าที่มีการเปิดเผย

อย่างไรก็ตาม AFP ได้ติดต่อไปยัง Olsen ข้าราชการชั้นสูงที่เกษียณอายุราชการในปี 2554 ไปทางสื่อสังคมออนไลน์ LinkedIn โดยเขาระบุว่าคำกล่าวอ้างนี้เป็นเท็จ

เขายืนยันผ่านข้อความเมื่อวันที่ 24 พฤษภาคม 2565 ว่าเขาไม่ได้ถูกกองกำลังรัสเซียจับกุมไป

“ผมนึกว่าเรื่องนี้ได้ถูกพิสูจน์อย่างละเอียดแล้ว แต่ตอนนี้ หลังจากได้รับข้อความนี้จากผม คุณคงทราบแล้วว่าผมยังไม่ได้ถูกจับกุมโดยรัสเซีย หรือไม่สัญญาณโทรศัพท์ในคุกรัสเซียก็ดีมากจริงๆ” เขากล่าว “ผมมีความยินดีที่จะยืนยันว่าเรื่องแรกเป็นเรื่องจริง”

เขากล่าวเสริมว่า: “ขอให้ข้อความนี้ ถือเป็นหลักฐานที่เพียงพอในการยืนยันว่าตัวผมไม่ได้ถูกเจ้าหน้าที่รัสเซียควบคุมตัว”

Olsen ดำรงตำแหน่งผู้บัญชาการหน่วยบัญชาการปฏิบัติการพิเศษของสหรัฐฯ ตั้งแต่เดือนกรกฎาคม 2550 จนถึงเดือนสิงหาคม 2554 และเป็นสมาชิกของหน่วยรบพิเศษ Navy SEALs ในฐานะพลเรือน เขาได้รับการแต่งตั้งให้เป็นนักวิชาการและดำรงตำแหน่งกรรมการบริษัทในสหรัฐฯ หลายแห่ง

ภาพถูกถ่ายหนึ่งเดือนก่อนการทหารยูเครนประกาศยอมแพ้ในมาริอูพอล

โพสต์ทางสื่อสังคมออนไลน์ได้ใช้ภาพที่ไม่เกี่ยวข้องกับการโจมตีเมืองมารูอิพอล ซึ่งอยู่ทางภาคตะวันออกเฉียงใต้ของยูเครน ซึ่งเป็นจุดที่มีการสู้รบที่ดุเดือดที่สุดนับตั้งแต่การรุกรานยูเครนของรัสเซียเริ่มขึ้นเมื่อวันที่ 24 กุมภาพันธ์ 2565

เมื่อวันที่ 19 พฤษภาคม 2565 รัสเซียได้เผยว่า มีทหารยูเครนทั้งหมด 1,730 คน ยอมแพ้ที่โรงงานเหล็ก Azovstal

AFP ได้ใช้การค้นหาภาพย้อนหลัง เพื่อการหาภาพต้นฉบับ ที่ถูกนำมาแชร์ในโพสต์ที่กล่าวอ้างว่า Olsen ถูกจับกุมในหมู่ทหารยูเครนที่ประกาศยอมแพ้ในเมืองมาริอูพอล

AFP พบว่าภาพถ่ายดังกล่าวถูกเผยแพร่โดย Sputnik สำนักข่าวของรัฐบาลรัสเซีย เมื่อวันที่ 14 เมษายน 2565 หนึ่งเดือนก่อนทหารยูเครนประกาศยอมแพ้ในเมืองมาริอูพอล

คำบรรยายภาพของ Sputnik เขียนว่า: “เชลยศึกในยูเครนเข้าร่วมพิธีรำลึกผู้เสียชีวิตในสาธารณรัฐประชาชนลูฮันสก์ (LPR) ซึ่งเป็นผลจากการยิงถล่มด้วยปืนใหญ่ในปี 2557 ในลูฮันสก์”

ภาพถ่ายหน้าจอจากเว็บไซต์ Sputnik

ภูมิภาคลูฮันสก์อยู่ห่างจากมาริอูพอลออกไปประมาณ 300 กิโลเมตร

ภาพถ่ายเดียวกันถูกเผยแพร่โดยสำนักข่าว RIA Novosti ของประเทศรัสเซีย เมื่อวันที่ 14 เมษายน 2565 ในบทความภาษารัสเซียฉบับนี้ คำบรรยายภาพแปลเป็นภาษาไทยว่า: “เชลยศึกชาวยูเครนจากกองกำลังรักษาดินแดนแห่งชาติก็ถูกส่งตัวไปที่งานนี้ด้วย” ในภูมิภาคที่ได้รับการสนับสนุนโดยรัสเซียให้แยกตัวออกจากยูเครน

ภาพถ่ายหน้าจอของเว็บไซต์ RIA

ทั้ง Sputnik และ RIA ระบุว่าช่างภาพที่ถ่ายรูปนี้คือ Alexei Maishev สื่อทั้งสองแห่งไม่ได้ระบุในคำบรรยายว่าชายในภาพคือ Olsen หรือเป็นนักรบชาวต่างชาติแต่อย่างใด

AFP ได้ติดต่อเพื่อขอคำอธิบายเพิ่มเติมจากกระทรวงกลาโหม แต่ไม่ได้รับการตอบกลับ

AFP ได้ตรวจสอบคำกล่าวเกี่ยวเท็จและคำกล่าวอ้างที่ทำให้เข้าใจผิดเกี่ยวกับสงครามในประเทศยูเครน อ่านรายงานการตรวจสอบข้อเท็จจริงของ AFP ในภาษาไทยได้ที่นี่

ความขัดแย้งยูเครน