ผู้ใช้สื่อสังคมออนไลน์แชร์คลิปเอไอโดยอ้างว่าเป็นภาพจากพิธีศพของอดีตผู้นำสูงสุดอิหร่าน

เผยแพร่ วันที่ 10 กรกฎาคม 2569 เวลา 10:51
ใช้เวลาอ่านประมาณ 1 นาที
เขียนโดย: Chayanit ITTHIPONGMAETEE, AFP ประเทศไทย

เมื่อต้นเดือนกรกฎาคม 2569 มวลชนได้หลั่งไหลสู่กรุงเตหะรานของอิหร่าน เพื่อร่วมไว้อาลัยต่อการอสัญกรรมของอยาตอลเลาะห์ อาลี คาเมเนอี อดีตผู้นำสูงสุดของอิหร่าน ซึ่งเสียชีวิตจากการโจมตีทางอากาศของสหรัฐฯ และอิสราเอล จนเป็นชนวนให้เกิดสงครามในภูมิภาคตะวันออกกลางเมื่อปลายเดือนกุมภาพันธ์ที่ผ่านมา ในช่วงเวลาดังกล่าว ผู้ใช้สื่อสังคมออนไลน์จำนวนหนึ่งได้แชร์คลิปวิดีโอ พร้อมคำกล่าวอ้างว่าเป็นภาพพิธีศพดังกล่าว อย่างไรก็ตาม AFP พบความผิดปกติหลายจุดในคลิป ซึ่งไม่สอดคล้องกับภาพถ่ายจากเหตุการณ์จริง ขณะที่เครื่องมือตรวจสอบก็ระบุว่าคลิปดังกล่าวถูกสร้างขึ้นด้วยเอไอ

"ผู้เข้าร่วมพิธีศพ อยาตุลเลาะห์ อาลี คาเมนเนอี ผู้นำสูงสุดของอิหร่านในเตหะรานประมาณเกือบ 40 ล้านคน ยังไม่รวมเมืองต่างๆทั่วประเทศ" โพสต์ X เมื่อวันที่ 5 กรกฎาคม 2569 เขียนคำบรรยาย

โพสต์ดังกล่าวแชร์ไฟล์วิดีโอที่มีความยาว 33 วินาทีที่แสดงภาพจากมุมสูงและเผยให้เห็นฝูงชนที่มารวมตัวกัน ณ ศาสนสถานแห่งหนึ่ง โดยผู้คนสวมชุดสีดำเนืองแน่นเต็มถนนรอบบริเวณ พร้อมทั้งมีการถือป้ายข้อความภาษาอาหรับและธงชาติอิหร่าน

ภาพถ่ายหน้าจอของโพสต์ X ที่แชร์คลิปที่สร้างด้วยเอไอ โดย AFP เพิ่มสัญลักษณ์เอไอ

คลิปดังกล่าวถูกแชร์ในโพสต์อื่น ๆ พร้อมคำกล่าวอ้างลักษณะเดียวกันในหลายภาษา ทั้งภาษาไทย อังกฤษ สินธี และ อาหรับ โดยหนึ่งในโพสต์เหล่านี้มีผู้รับชมสูงกว่า 20,000 ครั้ง

วิดีโอฉบับนี้ถูกเผยแพร่บนโลกออนไลน์ในขณะที่ประชาชนจำนวนมากเดินทางมารวมตัวกันในกรุงเตหะราน เพื่อเข้าร่วมพิธีศพอย่างเป็นทางการของคาเมเนอีเป็นเวลา 6 วัน ตั้งแต่วันที่ 4 กรกฎาคม 2569 ซึ่งรวมถึงวันไว้อาลัยที่จัดขึ้นเป็นการเฉพาะในประเทศเพื่อนบ้านอย่างอิรักด้วย (ลิงก์บันทึก)

กลุ่มผู้ไว้อาลัยได้เดินทางมายังมัสยิดแกรนด์โมซัลลา ซึ่งเป็นศาสนสถานขนาดใหญ่ในกรุงเตหะรานและเป็นสถานที่ประดิษฐานร่างของเขาเพื่อประกอบพิธี โดยยังมีหีบศพของสมาชิกในครอบครัวอีก 4 คนตั้งอยู่เคียงข้าง ทั้งหมดเสียชีวิตจากการโจมตีทางอากาศของสหรัฐฯ และอิสราเอลเมื่อวันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2569

อย่างไรก็ตาม AFP พบจุดผิดปกติหลายแห่งในคลิปวิดีโอนี้ รวมถึงองค์ประกอบในภาพที่ไม่สอดคล้องกับภาพถ่ายจริงของมัสยิดแกรนด์โมซัลลา

คลิปที่สร้างจากเอไอ

คลิปวิดีโอดังกล่าวแสดงให้เห็นสถานที่เดียวกัน แต่กลับมีโครงสร้างทางสถาปัตยกรรมที่แตกต่างอย่างชัดเจน

ในฉากหนึ่ง ภาพเผยให้เห็นหอคอยเพียง 2 ต้น แต่ไม่กี่วินาทีถัดมา วิดีโอจากอีกมุมแสดงให้เห็นหลังคาสีเขียวโดยมีหอคอยเพิ่มขึ้นมาอีกถึง 4 ต้น

ภาพถ่ายหน้าจอของวิดีโอที่สร้างด้วยเอไอ โดย AFP เพิ่มองค์ประกอบเพื่อเน้นให้เห็นจุดผิกปกติในภาพ

ภาพถ่ายดาวเทียมจากแผนที่กูเกิลเผยให้เห็นมัสยิดแกรนด์โมซัลลา ซึ่งมีลักษณะไม่สอดคล้องกับสิ่งปลูกสร้างที่ปรากฏในคลิปที่สร้างด้วยเอไอ (ลิงก์บันทึก)

เปรียบเทียบภาพถ่ายหน้าจอระหว่างวิดีโอที่สร้างด้วยเอไอ (ซ้าย) และมัสยิดแกรนด์โมซัลลาที่ปรากฏบนแผนที่กูเกิล (ขวา)

AFP ยังได้บันทึกและเผยแพร่ภาพถ่ายของกลุ่มผู้ร่วมไว้อาลัย ณ มัสยิดแกรนด์โมซัลลาเมื่อวันที่ 5 กรกฎาคม ซึ่งแสดงให้เห็นลักษณะสถานที่ที่แตกต่างจากในคลิปดังกล่าว

นอกจากนี้ จากการนำวิดีโอดังกล่าวไปวิเคราะห์ผ่าน Hive Moderation ซึ่งเป็นเครื่องมือตรวจจับเอไอ ยังพบว่ามีความเป็นไปได้สูงถึงร้อยละ 99.7 ที่คลิปนี้จะถูกสร้างขึ้นด้วยเอไอ (ลิงก์บันทึก)