คนงานรายหนึ่งกำลังปรับหน้ากากอนามัยที่เขาใส่ภายในลิฟต์ โดยมีข้อความแจ้งเตือนเรื่องมาตรการป้องกันอยู่ด้านหลัง ในกรุงเทพฯ เมื่อวันที่ 18 มกราคม 2564 (AFP / Romeo Gacad)

คลิปวิดีโอที่ทำให้เข้าใจผิดถูกแชร์พร้อมอ้างว่า คณบดีโรงพยาบาลศิริราชให้คำแนะนำเรื่องวิธีการป้องกันโรคโควิด-19

ลิขสิทธิ์ AFP 2560-2564 ขอสงวนลิขสิทธิ์

คลิปวิดีโอซึ่งมียอดชมนับพันครั้งในหลายๆ โพสต์ทางเฟซบุ๊ก ได้ถูกแชร์พร้อมคำกล่าวอ้างว่าเป็นคำแนะนำเรื่องการป้องกันโรคโควิด-19 จากคณบดีโรงพยาบาลศิริราช โดยพูดถึงความสำคัญของการเพิ่มภูมิคุ้มกันของร่างกาย คำกล่าวอ้างนี้ทำให้เข้าใจผิด ผู้หญิงในคลิปวิดีโอไม่ได้เป็นคณบดีของโรงพยาบาลศิริราช ผู้เชี่ยวชาญด้านการแพทย์อธิบายกับสำนักข่าว AFP ว่ายังไม่สามารถสรุปได้เเน่ชัดว่าความรุนแรงของอาการโรคโควิด-19 จะขึ้นอยู่กับภูมิคุ้มกันของผู้ป่วย

คลิปวิดีโอความยาว 5 นาทีนี้ ถูกโพสต์ลงเฟซบุ๊กเมื่อวันที่ 9 มกราคม 2564


คำบรรยายวิดีโอเขียนว่า “คณบดีคณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล​ แจ้งวิธีฆ่าไวรัส covid19 ด้วยตัวเอง ฟังหมอพูดไม่ถึง 2 นาที นี้ชัดเจนมากๆครับ จะได้สบายใจ หายห่วงจาก ไวรัส โควิด 19 ช่วยกันแชร์เยอะๆ”

ในช่วงวินาทีที่ 58 ผู้หญิงในคลิปวิดีโอพูดว่า “เมื่อเราได้รับตัวเชื้อผ่านเข้าไปในร่างกาย จะป่วยหรือไม่ป่วย มันขึ้นอยู่กับตัวเรา ว่ามีภูมิคุ้มกันมากน้อยแค่ไหน ถ้าภูมิคุ้มกันเรามีมาก ดี เราจะไม่ป่วย ไม่มีอาการ แต่ถ้าภูมิต้านทานเรามีปานกลาง เราจะป่วย แต่ถ้าภูมิต้านทานที่เรามีอยู่ในร่างกายต่ำ เราจะป่วย ถ้าป่วยมากก็จะทำให้เสียชีวิตได้ เพราะฉะนั้น ตัวที่จะบอกว่าเราจะป่วยร้ายแรง จะตายหรือไม่ตาย คือเรื่องภูมิคุ้มกัน”

คำกล่าวอ้างนี้ถูกแชร์ภายหลังจากที่เจ้าหน้าที่พบการระบาดละลอกใหม่ที่ตลาดอาหารทะเลในจังหวัดสมุทรสาคร สำนักข่าว AFP รายงานที่นี่

วิดีโอดังกล่าวถูกแชร์พร้อมคำกล่าวอ้างคล้ายๆ กันทางเฟซบุ๊กที่นี่ นี่และนี่

คำกล่าวอ้างนี้ทำให้เข้าใจผิด ผู้หญิงในคลิปวิดีโอไม่ใช่คณบดีของโรงพยาบาลศิริราช

คณบดีโรงพยาบาลศิริราช

การค้นหาด้วยคำสำคัญ ยืนยันว่า ณ เดือนมกราคม 2564 ศ.ดร.นพ.ประสิทธิ์ วัฒนาภา ดำรงตำแหน่งคณบดีของคณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล ไม่ใช่ผู้หญิงในคลิปวิดีโอที่ทำให้เข้าใจผิด

ภาพถ่ายของศ.ดร.นพ.ประสิทธิ์ จากเว็บไซต์ของโรงพยาบาล ไม่ตรงกับบุคคลที่พูดอยู่ในคลิปวิดีโอ

ด้านล่างคือการเปรียบเทียบภาพถ่ายหน้าจอระหว่างโพสต์ที่ทำให้เข้าใจผิด (ซ้าย) และ ศ.ดร.นพ.ประสิทธิ์ (ขวา)


การค้นหาภาพย้อนหลังทางกูเกิล พบผู้หญิงในคลิปวิดีโอที่ทำให้เข้าใจผิด ปรากฏอยู่ในวิดีโอนี้ เมื่อวันที่ 22 เมษายน 2563 ในช่องยูทูปทางการของบางกอกเฮลธ์คลินิก

คำบรรยายวิดีโอเขียนว่า “สร้างภูมิคุ้มกัน ป้องกันโควิด-19 (Covid-19) โดย รศ.พญ.ลำดวน วงศ์วัสดิ์ จากบางกอกเฮลธ์คลินิก”

ในช่วงวินาทีที่ 47 ในคลิปวิดีโอต้นฉบับ มีกล่องข้อความที่ระบุชื่อและตำแหน่งของรศ.พญ.ลำดวน ซึ่งข้อมูลส่วนนี้ถูกตัดออกในวิดีโอที่ทำให้เข้าใจผิด


กล่องข้อความด้านล่างจอเขียนว่า “รศ. พญ. ลำดวน วงศ์สวัสดิ์ ผู้อำนวยการ บางกอกเฮลธ์คลินิก”

ด้านล่างคือการเปรียบเทียบภาพถ่ายหน้าจอระหว่างวิดีโอในโพสต์ที่ทำให้เข้าใจผิด (ซ้าย) และวิดีโอจากยูทูป (ขวา)


รศ.พญ.ลำดวน วงศ์สวัสดิ์ ปรากฏอยู่ในวิดีโออื่นๆ ในช่องยูทูปของบางกอกเฮลธ์คลินิก เช่นที่นี่ นี่และนี่

เมื่อวันที่ 19 มกราคม 2564 เธอให้สัมภาษณ์ทางโทรศัพท์กับสำนักข่าว AFP โดยกล่าวว่า “ไม่ใช่คณบดีของโรงพยาบาลศิริราช และไม่ได้มีความสัมพันธ์กับคณบดีของโรงพยาบาลศิริราช”

ภูมิคุ้มกัน

ผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพอธิบายกับสำนักข่าว AFP ว่ายังไม่สามารถยืนยันได้ว่า บุคคลที่มีภูมิคุ้มกันที่แข็งแรง จะไม่แสดงอาการของโรคโควิด-19 เมื่อติดเชื้อไวรัส

รศ.นพ.ธีระ วรธนารัตน์ อาจารย์ภาควิชาเวชศาสตร์ป้องกันและสังคม คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย กล่าวกับ AFP ว่า “ไม่มีอะไรที่แน่นอนและการันตีได้ 100% มีความเป็นไปได้ว่าในกลุ่มที่มีความเสี่ยงสูงเมื่อติดเชื้อแล้วอาจจะไม่มีอาการหรือมีอาการไม่รุนแรง แต่กลุ่มนี้มีความเสี่ยงที่จะมีอาการรุนแรงสูง”

รศ.นพ.ธีระ อธิบายว่ากลุ่มที่มีความเสี่ยงสูงประกอบไปด้วยบุคคลที่มีอายุมาก หรือกลุ่มที่มีอาการป่วยอยู่แล้ว เช่นคนที่เป็นโรคอ้วน เบาหวาน หรือความดันโลหิตสูง และกลุ่มที่มีอาการป่วยรื้อรังเช่นโรคมะเร็ง เพราะทอาจจะต้องทานยาที่กดภูมิคุ้มกัน

“อย่างไรก็ตาม คนที่มีสุขภาพแข็งแรงก็สามารถมีอาการหนักได้ ซึ่งขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย เช่น ลักษณะการติดเชื้อ” รศ.นพ.ธีระ กล่าวระหว่างให้สัมภาษณ์ทางโทรศัพท์เมื่อวันที่ 18 มกราคม 2564

นพ.ปกรัฐ หังสสูต ผู้ช่วยศาสตราจารย์ หน่วยไวรัสวิทยา ภาควิชาจุลชีววิทยา คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย อธิบายกับสำนักข่าว AFP ทางไลน์เมื่อวันที่ 18 มกราคม 2564 ว่าถึงแม้คนที่มีภูมิต้านทานต่ำจะมีความเสี่ยงสูงแต่ก็ไม่ได้หมายความว่าคนกลุ่มนี้จะมีอาการของโควิด-19 รุนแรงเสมอไป

“คนภูมิคุ้มกันไม่ดี เช่น ผู้รับประทานยากดภูมิมีความเสี่ยง [ที่จะมีอาการรุนแรงหรือถึงขั้นเสียชีวิตจากโควิด-19]ครับ แต่ขณะเดียวกันหนุ่มสาวที่มีสุขภาพแข็งแรงก็มีความเสี่ยงที่จะมีอาการหนักเช่นกัน”

นพ.ปกรัฐ กล่าวว่า “ยังไม่ทราบ [สาเหตุ] ครับ แต่อาจมีสาเหตุทางพันธุกรรม ยังมีหลายอย่างที่ไม่เคลียร์ครับ”

โรคโควิด-19